Magazine wordt geladen…
  • 2. Waterbeheerder
    in een unieke provincie

    • Waterbeheer in een unieke provincie
    • Beheer in de periode tot en met 2027
    • Ons werk in de praktijk
  • Slide 1

    Waterbeheer in een unieke provincie

    Ons Limburgse werkgebied is zeer gevarieerd en biedt unieke uitdagingen. We hebben met de Maas een typische regenrivier met een enorm verschil tussen hoge en lage afvoeren. Natte hoogveenrestanten in het Peelgebied, maar ook droge stuifzanden in de Maasduinen. Golvende dekzandgebieden, maar ook lössplateaus in Zuid-Limburg. En niet te vergeten, onze unieke beekdalen.

    Met ruim 1,1 miljoen inwoners is Limburg redelijk dichtbevolkt met vooral in het zuiden veel stedelijk gebied. Ongeveer 19% van het landoppervlak is bebouwd, waarmee Limburg landelijk op de vierde plek staat. De rest is landbouw of natuur. Het is ook de provincie met de langste grens met het buitenland, namelijk ongeveer 350 km. Veel Limburgse beken ontspringen in Duitsland of België.

    Waterschap Limburg beheert waterkeringen, watergangen, regenwaterbuffers en rioolwaterzuiveringsinstallaties, maar ook alle constructies daar omheen, zoals coupures, gemalen, stuwen en leidingen. Dat allemaal noemen we onze assets.

    Bekijk Waterschap Limburg in cijfers
  • <

    Beheer in de periode tot en met 2027

    • Hoe wij beheren
    • We zijn voorbereid op calamiteiten
    • We werken met de omgeving en voor de omgeving
    • We verduurzamen onze werkwijze
    • We zijn een vernieuwend waterschap

  • Hoe wij beheren

    • We implementeren assetmanagement en prioriteren onze inzet
    • We optimaliseren ons onderhoud
    • We bestrijden exoten en plaagsoorten selectief
    • We respecteren bestaand grondgebruik in ons peilbeheer en onderhoud
    • We monitoren de situatie buiten en houden onze gegevens actueel
    • We adviseren en denken mee over ruimtelijke plannen
    • Waar nodig passen we regels en vergunningen toe
    • We kopen strategisch en doelgericht gronden

    We implementeren assetmanagement en prioriteren onze inzet

    Het proces van beheren, beoordelen en verbeteren van assets is een cyclisch proces. Via inspecties en metingen brengen we de actuele situatie in beeld. We beoordelen of assets nog functioneren zoals bedoeld. Als dat niet het geval is, bepalen we of onderhoud, reparatie of vervanging nodig is. Deze afweging maken we op basis van: het functioneren, de risico’s en de kosten. Wat we verbeterd hebben, wordt weer beheerd en onderhouden. Dit geheel noemen we assetmanagement. In deze planperiode gaan we assetmanagement verder implementeren en werken we aan het volgende:

    • We voeren ons meerjarig beheer- en onderhoudsplan uit en verbeteren ons gegevensbeheer.
    • We integreren het systeem van de keringen met dat van het watersysteem.
    • We bepalen het gewenste kwaliteitsniveau ofwel de ‘servicenormen’ van onze assets.

    Geld en mensuren zijn niet onbeperkt. Om de juiste keuzes te maken, gebruiken we een prioriteringssystematiek met wegingscriteria. Daarmee zorgen we dat we focus houden op onze kerntaken.

    We optimaliseren ons onderhoud

    Het onderhouden van de waterkeringen, watergangen en regenwaterbuffers doen we met het oog op alle doelen, maar ook niet meer dan nodig, zodat er zo min mogelijk water verloren gaat en we zo veel mogelijk rekening houden met ecologie. Daarbij staat voorkomen van wateroverlast voorop. In de planperiode werken we aan de volgende verbeteringen:

    • We optimaliseren het maai- en groenonderhoud met onze aannemers.
    • We sturen op water vasthouden om in droge tijden langer water te hebben.
    • We ontwikkelen in pilots risicogestuurd onderhoud gebaseerd op weersverwachtingen en grondwaterstanden.
    • Waar mogelijk kiezen we voor ruimtelijke maatregelen zodat minder onderhoud nodig is.
    • We breiden ons areaal met ecologisch onderhoud verder uit.
    • We bevorderen hergebruik van materialen en grondstoffen en sturen aan op een laag energieverbruik.
    • In gebieden waar het onderhoud erg bepalend is voor het tegengaan van wateroverlast, houden we met de direct belanghebbenden een periodieke rondgang. Bij nieuwe projecten maken we die afspraken al tijdens de planvorming.
    • We staan open voor initiatieven van anderen om delen van ons onderhoud over te nemen.
    • We stellen een afwegingskader op voor praktische operationele keuzes in het veld.

    We bestrijden exoten en plaagsoorten selectief

    Onze strategie richt zich in eerste instantie op preventie (voorkomen van vestiging) en eliminatie (uitroeien). Voor plaagsoorten die al ruimer verspreid zijn wordt beheerst of geaccepteerd. Voor de meest voorkomende plaagsoorten maken we bestrijdingsprotocollen en stellen we met de Provincie Limburg een investeringsagenda op. Voor muskus- en beverratten is het landelijke doel om ze helemaal uit te roeien vanwege de veiligheidsrisico’s.

    We respecteren bestaand grondgebruik in ons peilbeheer en onderhoud

    Voor het hele gebied zetten we in op het zo natuurlijk mogelijk laten functioneren van het watersysteem. De aan de beken toegekende functies zijn hierin leidend. Hierbij respecteren we te allen tijde het bestaande grondgebruik. Dat betekent dat we peilen alleen aanpassen als dit aan de voorkant met alle belanghebbenden is geregeld, bijvoorbeeld doordat provincie of gemeente de functie wijzigt, door afwaardering van gronden of door compensatie. Bij, maar bij wijzigingen in grondgebruik gelden enkele specifieke uitgangspunten:

    • In het algemeen faciliteren we bij wijziging van grondgebruik alleen structurele verhoging van (grond)waterpeilen.
    • In agrarisch gebied buiten beekdalen en natuurbeken faciliteren we bij wijzigingen van grondgebruik tot maximaal de norm voor akkerbouw (zie tabel 1). Diepwortelende gewassen zijn mogelijk op percelen die van nature een voldoende diepe ontwatering hebben.
    • In beekdalen en natuurbeken geldt dat we streven naar herstel. We werken toe naar een ontwatering tot maximaal de graslandnorm en een natuurlijk peilverloop. Als de gewenste functie nog niet is gerealiseerd, faciliteren we het grondgebruik dat er op dat moment ligt.

    Eerder gemaakte afspraken blijven gelden totdat er andere afspraken worden gemaakt met de betrokkenen. In de planperiode werken we naar flexibele, risicogestuurde en grondwatergerichte peilen.

    Bekijk hier de tabel met de maximale grondwaterstanden waarop we sturen

    We monitoren de situatie buiten en houden onze gegevens actueel

    Het gaat hierbij om monitoring van (grond)waterstanden, debieten, waterflora en -fauna en de ontwikkeling van vegetatie en beplanting. Ook houden we ‘vaste’ data actueel, zoals de ligging en afmetingen van assets, dwarsprofielen, eigendommen en beperkingengebieden. Dit soort gegevens leggen we vast in ons beheerregister en (geo)informatiesysteem en in de legger. Ook afspraken over toegankelijkheid, beheer en onderhoud leggen we eenduidig vast. In de planperiode werken we aan de volgende zaken:

    • Het doorontwikkelen van onze centrale regiekamer (CRK).
    • Het ontwikkelen van integrale klimaatadaptatiemodellen.
    • We verkennen in hoeverre we in Limburg meer zicht kunnen krijgen op de beschikbaarheid en het gebruik van water in tijd en ruimte.
    • Het doorontwikkelen van de Stroomgebiedsbrede Ecohydrologische Systeem Analyse (SESA).
    • Het experimenteren met gegevensverzameling door mensen in de omgeving, de zogenaamde Citizen Science.

    We adviseren en denken mee over ruimtelijke plannen

    Limburg kent voortdurend initiatieven om te bouwen of te verbeteren. In die gevallen denkt Waterschap Limburg graag aan de voorkant mee over de mogelijkheden, geredeneerd vanuit het waterbelang. Zelf houden we regelmatig contact met gemeenten om vroegtijdig op de hoogte zijn van ruimtelijke initiatieven, omgevingsvisies en omgevingsplannen. Met de invoering van de Omgevingswet loopt veel via de zogenaamde Omgevingstafels waar ketenpartners samen met de initiatiefnemer een plan begeleiden van idee tot ontwerp, inclusief de benodigde vergunningen.

    Waar nodig passen we regels en vergunningen toe

    Onze regels zijn opgesteld vanuit de ‘ja, mits’ gedachte. Veel valt onder de zorgplicht en onder algemene regels. Alleen waar nodig maken we een vergunning met daarin de voorschriften. In 2022 komt er een actualisatie van onze regels in de Waterschapsverordening. Hiervoor verkennen we drie grotere aanpassingen: het beschermen van de zogenaamde hoge gronden die onderdeel zijn van de dijktrajecten langs de Maas; het herbeoordelen van huidige inundatiegebieden in beekdalen en een meetverplichting bij gemeentelijke riooloverstorten.
    Bij onze werkzaamheden rond vergunningen, erop toezien en handhaven werken we intensief samen met collega-overheden en Regionale Uitvoeringsdiensten (RUD).
    Nieuw voor de planperiode is dat we volledig gaan werken volgens de principes van de Omgevingswet. Dit betekent bijvoorbeeld een andere procedure voor projectbesluiten, maar bovenal een sterkere rol van de omgeving bij plannen van de overheid. Onze regels zijn te vinden in het landelijke Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO).

    We kopen strategisch en doelgericht gronden

    Projecten worden regelmatig in een samenwerkingsverband gerealiseerd met partners die in het gebied al veel grond in bezit hebben. Per geval wordt bekeken welke partij de meest voor de hand liggende is om gronden aan te kopen. In de planperiode versterken we de samenwerking hierin, waarbij we als waterschap pleiten voor een gezamenlijke provinciale grondbank. Om ruilingen mogelijk te maken, kopen we ook gronden aan op plekken waar geen concrete projecten in beeld zijn, zogeheten strategische gronden.

  • Beheer in de periode tot en met 2027

    • We maken onze crisisorganisatie toekomstbestendig
    • We delen informatie om waterbewustzijn en zelfredzaamheid te vergroten

  • Slide 1

    We maken onze crisisorganisatie toekomstbestendig

    Een kerntaak van het waterschap is flexibel en slagvaardig optreden bij een watercalamiteit. Tot op zekere hoogte kunnen we dit soort calamiteiten prima afhandelen binnen ons reguliere werk. Als het nodig is, schakelen we onze crisisorganisatie in. In de planperiode werken we aan de volgende zaken:

    • We houden eens in de vijf jaar een grote calamiteitenoefening en tussendoor kleinere.
    • We centraliseren de informatiestromen via netcentrisch werken.
    • We gebruiken onze centrale regiekamer om alle relevante informatie beschikbaar te hebben.
    • We intensiveren de samenwerking met de veiligheidsregio’s.
    • We waarderen onze meer dan 750 vrijwillige dijkwachten.
  • Slide 1

    We delen informatie om waterbewustzijn en zelfredzaamheid te vergroten

    Samen met onze veiligheidspartners werken we aan het vergroten van het waterbewustzijn bij inwoners en bedrijven:

    • We hebben in 2025 modellen die overstromingen en dijkdoorbraken simuleren.
    • We onderzoeken nut en noodzaak van modellen die de verspreiding van vervuiling simuleren.
    • Voor enkele beekdalen hebben we in 2025 een waarschuwingssysteem.
    • We adviseren bewoners van laaggelegen woningen hoe ze hun woning kunnen beschermen, onder ander via de campagne Wacht niet op Water.
    • We informeren tijdens extreme droogte over onze maatregelen en wat men zelf kan doen.
    • We geven inwoners en bedrijven tips voor klimaatadaptatie, onder andere via de campagne Waterklaar.
    • Op verzoek van gemeenten en veiligheidsregio's dragen we bij aan risicocommunicatie in de overstroombare Maasvallei.
  • We werken met de omgeving
    en voor de omgeving

    • We zijn transparant en aanspreekbaar
    • We werken samen in programma’s en netwerken en combineren doelen
    • We investeren in relatiebeheer op alle niveaus
    • Meegenieten van beekdalen en waterkeringen
    • We werken mee aan wildbeheersing
    • We werken samen met hengelsporters
    • Iedereen is waterbeheerder
    • We werken over de grenzen heen

    We zijn transparant en aanspreekbaar

    We doen wat we zeggen en zeggen wat we doen. Maar ook zijn we duidelijk over wat de omgeving van ons kan verwachten en tot hoe ver onze taak en verantwoordelijkheid reikt. In de planperiode versterken we onze transparantie en aanspreekbaarheid door:

    • De bekende en nieuwe wateroverlastknelpunten zoveel mogelijk op te lossen.
    • Meer te meten en monitoren en gegevens openbaar toegankelijk te maken.
    • Meer stuwen op afstand te regelen waardoor we sneller kunnen reageren op weersveranderingen.
    • Helder te maken hoe we werken, hoe we dit bewaken en wat van ons verwacht mag worden.
    • Onze omgeving te betrekken bij nieuwe projecten.

    Uiteraard worden onze plannen ook formeel ter visie gelegd. Vastgestelde projectplannen beschouwen wij daarmee als afspraken met de omgeving. Partijen kunnen ons daar ook aan houden.

    We werken samen in programma’s en netwerken en combineren doelen

    Overal in de openbare ruimte komen we elkaar tegen. De energietransitie, klimaatadaptatie, kringlooplandbouw en circulaire economie vragen allemaal om ruimte. Slim samen projecten uitvoeren houdt de maatschappelijke kosten zo laag mogelijk. Waar ruimte schaars is, geven functiecombinaties vaak mooie oplossingen. Zo kennen we in Limburg waterkeringen met wandelpaden, fietspaden of zelfs akkerbouw. Concreet verkennen we met de provincie en andere partners het combineren van onze waterdoelen met de doelen voor natuur en stikstof van de provincie. Randvoorwaarde voor onze deelname aan deze opgavegerichte gebiedsaanpak is dat het toegevoegde waarde heeft en past binnen onze eigen opgave. Samen maken we Limburg mooier!

    We investeren in relatiebeheer op alle niveaus

    In de planperiode versterken we ons relatiebeheer door extra menskracht in te zetten. We werken zo veel mogelijk met vaste contactpersonen per relatie of per regio. Met dit gebiedsgericht relatiebeheer zorgen we voor draagvlak voor onze plannen, een goede rol van water in plannen van anderen en gezamenlijke projecten met gecombineerde doelen.

    Meegenieten van beekdalen en waterkeringen

    Onze beken en waterkeringen zijn aantrekkelijke groenblauwe linten in het Limburgse landschap. Bij voorkeur stellen we alle keringen en onderhoudspaden open voor wandelaars en soms ook voor fietsers. Op sommige watergangen zijn kanoërs onder voorwaarden welkom. Bij het openstellen kijken we ook naar andere belangen en als we niet openstellen is daar altijd een goede reden voor. In de planperiode leggen we onze afwegingen rond recreatief medegebruik vast in een beleidsnota. Bij nieuwe projecten maken we in de planfase goede afspraken met partners over verantwoordelijkheid, kosten en risico’s.

    We werken mee aan wildbeheersing

    Met het toestaan van jacht op onze eigendommen bereiken we dat wild wordt beheerst dat met graafwerk schade kan aanrichten aan waterkeringen of oevers. Het is ook nodig om wildbeheersing in aaneengesloten gebieden mogelijk te maken, zonder onderbrekingen door watergangen of waterkeringen. Jachtrechten regelen we via de Nederlandse Jagersvereniging. In het Broekhuizer Schuitwater loopt een pilot met vrijwillige beverwachten. Bij succes breiden we dit uit naar andere gebieden.

    We werken samen met hengelsporters

    Hengelsporters zijn onze oren en ogen langs de waterkant. Visrechten op watergangen regelen we met visstandbeheercommissies en Sportvisserij Limburg. De tegenprestatie ‘in natura’ bestaat uit hulp van een visvereniging bij vismonitoring of het preventief wegvangen van vis bij werkzaamheden in een watergang of bij extreme droogte. Structureel is er samenwerking in visstandprojecten en in het terugbrengen van de zalm.

    Iedereen is waterbeheerder

    Om mensen bewust te maken dat het ene gedrag goed is voor het water en het andere niet, informeren we hier over via media, gerichte campagnes en educatie. We stimuleren positieve acties met subsidie, bijvoorbeeld voor afkoppelen van regenwater.
    In de planperiode willen we naast informeren mensen ook directer betrekken bij het waterbeheer. Zo werken we nu al met 750 vrijwillige dijkwachten. In een aantal beekdalen gaan we samenwerken met beekwachten die de ontwikkelingen in hun gebied volgen. Van inwoners verwachten we dat ze zelf ook maatregelen nemen om schade aan de eigen woning te beperken. Waterschap en gemeenten ondersteunen hen met advies en materialen.

    We werken over de grenzen heen

    We onderhouden intensieve contacten met de waterbeheerders in Noord-Brabant, Gelderland, Duitsland en België. In de planperiode zetten we hier extra menskracht op in. In de Internationale Maascommissie (IMC) praten we mee over maatregelen in het hele stroomgebied van de Maas. Voor grensoverschrijdende beken is er structurele afstemming en schakelen we direct als we een vervuiling meten. We werken samen in projecten als “Zalm terug in de Geul” en het zwerfafvalproject “Lives”. In het Geul- en Gulpdal zoeken we met Belgische partners naar mogelijkheden om meer water op de plateaus en hellingen vast te houden. We zijn betrokken bij het verbeteren van de vismigratie in de gehele Roer.
    In Duitsland stopt uiterlijk in 2038 de bruinkoolwinning waardoor de voeding van het grondwater en enkele beken verandert. Hierin bewaken we onze belangen.
    Onder de vlag van Dutch Water Authorities en Blue Deal delen we onze kennis van water en waterbeheer graag met de wereld.

  • Slide 1

    We verduurzamen onze werkwijze

    Waterschap Limburg heeft duurzaamheid benoemd als speerpunt. In onze activiteiten, gebouwen en installaties werken we aan energie besparen en opwekken, uitstoot van broeikasgassen beperken, materiaalgebruik beperken en kringlopen sluiten. We vragen dit ook van onze leveranciers en aannemers. We kopen duurzaam in, accepteren uitsluitend eerlijke handel en letten op het betrekken van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.

    Net als andere waterschappen hebben we ons verbonden aan het doel van de Green Deal Energie om in 2025 energieneutraal te zijn. We zijn partner in de Limburgse RES-regio’s. Het Grondstoffenakkoord stelt als doel Nederland circulair in 2050. Voor Waterschap Limburg zijn de tussendoelen in 2023 100% circulair uitvragen, in 2030 100% circulair aanbesteden en 50% minder gebruik van primaire grondstoffen.

  • Slide 1

    We zijn een vernieuwend waterschap

    Waterschap Limburg is zich ervan bewust dat veel wateropgaven in de komende decennia niet zijn op te lossen met gangbare maatregelen en technieken. Daarom werken we met innovatiekracht continu aan verbeteringen, bij voorkeur samen met anderen. Voor kansrijke ideeën hebben we een innovatiebudget waarmee we proeven of pilots mogelijk kunnen maken. De belangrijkste reden om met een innovatie verder te gaan, is dat het waarde toevoegt aan de maatschappij.

    In de planperiode testen we innovatieve ideeën voor het watersysteem bij voorkeur uit binnen onze proefregio’s. Dit zijn de proefregio Noord, het stroomgebied van de Groote Molenbeek en de proefregio Zuid, het Geuldal. Het doorontwikkelen van innovaties in het zuiveren van rioolwater en het toepassen van gezuiverd water, doen we op meerdere rioolwaterzuiveringen.

Home
2. Waterbeheerder in een unieke provincie
Hoofdstukken